మేరీ మాతా వందనం

తెలుఁగు వారి ఆత్మాభిమానాన్ని (లేదా దాని లేమిని), వారి నిజాయితీని(లేదా దాని లేమిని) బయటపెట్టిన ఓ మేరీ మాతా వందనం.

అసలెవరీ మేరీ మాత?
స్కూల్ టీచరా? క్షమించాలి బడిపంతులా?
లెక్కలు చెబుతుందా? ఇంకేమైనా చెబుతుందా?
క్రైస్తవురాలా? మాలా? మాదిగా? మఱింకేమైనానా?
తెలుఁగింటామా? తెలుఁగు ద్వేషా?
ఆంగ్లింటామా? ఆంగ్లమసలు వచ్చా?
క్రూరురాలా? క్రమశిక్షణాపరురాలా?
క్రమశిక్షణాపరాయణురాలా?
అమాయకురాలా? దోషా?
బలిసిన బడిపంతులా? లేక, బతకలేక బడిపంతులా?
లేదా ప్రలోభమే మూలమైన ఈ బృహద్యంత్రంలో ఒక మఱ మాత్రమేనా?
తాము చేసే తప్పుకు తమను తాము నిందించుకోలేక, జాతి జాతి మొత్తమే వెదుక్కున ఒక బలిపశువా?
ఇలాంటి మేరీలను బ్రతకనియ్యాలా లేదా బలివ్వాలా?

* * *

అసలు ఈవిడ కొత్తగా చేసినదేఁవిటి? ఏఁవిటి ఈవిడ చేసిన తప్పు?
ఆంగ్లమాధ్యం బడిలో ఆంగ్లం మాట్లాడాలని చెప్పడమా?
మాతృభాషని అవమానించడమా?
క్రూరంగా ప్రవర్తించి వేయరాని శిక్ష పిల్లలకు వేయడమా?
లేదా పిల్లల తల్లిదండ్రుల ఆశయాలను ప్రాణం కంటే ఎక్కువగా పరిగణించడమా?

మెడలో పలకలు అనాదిగా ఈ నాట ఈ ప్రజ తగిలిస్తూవస్తున్నదే, తొలుత పశువుల మెడలలో. గత ఇఱవయ్యేండ్లగా పిల్లల మెడలలో. పిల్లల ఆత్మలకు శారీరికంగా మానసికంగా గొలుసులు అనాదిగా వేసిన కుటుంబ వ్యవస్థ సృష్టించిన బడిలో ఉద్యోగం చేయడమా ఈమె తప్పు? దానికి సంత జోసపు పేరుండడమా?

తెలుఁగులో మాట్లాడినందుకు దండించడమా ఈమె తప్పు?
తెలుఁగు బళ్ళు కాదనుకొని, ఆంగ్ల మాధ్యమం బళ్ళలో వేసి, అందులో పిల్లలను చేర్చి అందులో వారు నేర్చిన పరభాషా ప్రావీణ్యతని చూసి మురిసిపోయే తల్లిదండ్రులున్న రాష్ట్రాన ఏఁవిటి ఈవిడ తప్పు?
“ఉరేయ్ అసలు వాళ్ళ స్కూలులో తెలుఁగు మాట్లాడనీయ్యరులా, ఒక స్టిక్కువుంటుంది, అది ఎవరు తెలుఁగులో మాట్లాడితే వాడి చేతిలోకి వెళుతుందన్నమట.. అడిగో మావాడు.. ఓయ్ బేబీ యువ్వు కమ్ము హియరు.. ఓయ్ యువ్వోల్నీ అయామ్ టెల్లింగ్ నో...”

* * *

అవును ఈవిడ తప్పుచేసింది.
కార్తీక సోమవారం పౌర్ణమి వచ్చి మహాపవిత్రతను తెచ్చిపెట్టినట్టు.
ఈమె మెడలో పలకలను తగిలించి, దానికి కారణంగా తెలుఁగు మాట్లాడడం చూపించడం మహాపాపత్వం తెచ్చిపెట్టింది. అందునా ఉదయానే కలుషిత ప్రపంచంయొక్క మలిన వాసనలను పీల్చడానికి ఎంతో ఆత్రుతగా పత్రికలు తెఱిచే ప్రజలకై, ఆ మలినాన్ని సేకరించి సంపాదకీయమొనర్చి వారికందించి పొట్టగడుపుకునే ధన్యజీవుల కంట పడడము ఈమె చేసిన అతిపెద్ద తప్పు.

ఇంతకంటే పెద్ద తప్పు ఈమె సంత జోసపు పాఠశాలలో పనిచేయడం. దాని బదులు ఎమ్మెల్లే పెద్దయ్య రెడ్డినాయుడు గారి బావమఱిది నడిపే మై టెక్నో టాలెంట్ శ్రీ సిల్వర్ జూనియర్ ఛాంపియన్ యనర్జీ స్కూల్ లో పనిచేయకపోవడం ఈమె చేసిన అతిపెద్ద తప్పు.

ముప్పై వార్తా స్రవంతులను ఆదరించి వాటి రొచ్చు నెత్తిన గుప్పించుకునే రాష్ట్రంలో ఇంకా వీరిని కంపించేంతట పని చేసావంటే నువ్వు సామాన్యురాలివికావు.

* * *

ఈ ప్రలోభ జాతికి తమ తప్పును ఇంత అమాయకంగా చూపించేయడం ఈమె చేసిన తప్పు!

ఇంటర్ మీడీయెట్ హాస్టళ్ళలో పిల్లలు ఆత్మహత్యలకు పాల్పడ్డప్పుడు, వీరి వీర్యం నిద్రపోయింది. అప్పుడు రెడ్డినాయుని డబ్బుకీ వాని బావ మబ్యపెట్టుడికీ లొంగిన పత్రికలవాడు నిద్రపోయాడు.
అంతేనా..
ఏఁవీ ఎఱఁగనట్టు మళ్ళీ అదే జూనియర్ ఐఐటి అకాడమీ విత్ యంసెట్ అండ్ ఎఐఇఇఇ కోచింగు అకాడమీలకు తమ పిల్లపశువులను తోలారు పురజనులు.

అయ్యో మొన్నే అదే హాస్టలులో ఒక అబ్బాయి అద్దంలోనుండి దూకి చచ్చిపోయాడుగా..
“అబ్బే మా అబ్బాయి బ్రతికేవున్నాడండీ.’
ఇంటిలో దొరకని అవాజ్యప్రేమకై కుఱ్ఱాళ్ళు అమ్మాయిల వెంట పడి వేదిస్తున్నారు కదండి. కాస్త వారి సక్సెస్ పేరిట వారిపై పెట్టే వత్తిడి తగ్గించవచ్చుకదండీ.
“అబ్బే మా అబ్బాయి మేము చెప్పిన సంబంధమే చేసుకున్నాడండీ, మా కాలనీలో ఎవరమ్మాయినో ఎవడో బాగా వేధించాడు కానీ, మాకు అమ్మాయిలు లేరులెండి బ్రతికిపోయాము”
ఆ రెసిడెంషియల్ పాఠశాలలో చదివిన మావాళ్ళు చాలామంది ఇప్పటికీ తీవ్ర మానసిక వత్తిళ్ళకూ ఇబ్బందులకూ లోనౌతున్నారండి. వాళ్ళకి నాయకత్వ లక్షణాలు అబ్బట్లేదండీ.
“అబ్బే అక్కడే చదివిన మా అన్నయ్యగారి తోడల్లుడిగారబ్బాయి ఇప్పుడు అమెరికాలో సిస్కో కంపెనీలో చాలా పెద్ద ఉద్యోగమే చేస్తున్నాడే.
అయినా అలాంటి వాటికి బయపడి , అబ్బాయిని బంగారు గుడ్లు పెట్టే కోడిగా మార్చడాన్ని మానుకుంటామా యేంటి. “
అంటే మీరు బంగారం కోసం కోడినే చంపుతున్నట్టుంటేను.
“వీడెక్కడ దొరికాడండీ, నాయనా నువ్వు ఈడి మాటలు వినకు, వీడు పూర్తిగా చదివేసుకుని ఇలా మట్లాడుతున్నాడు”

* * *

దేఁవుఁడు తమకు ఏటియమ్ముల బదులు రక్తమాంసాల ముద్దను ఇచ్చాడేయని బాధపడిన వీరు, వెంటనే అతని తప్పు సరిదిద్దడానికి ఏర్పరచుకున్న ప్రతిదేఁవుఁడే ఈ విద్యావ్యవస్థ. పిల్లలు లోపలికెళ్ళి బయటకు వచ్చేది కీలు గుఱ్ఱాలు. కనీసం సదుపాయాలు అందించలేని ఈ వాణిజ్య ప్రభువులు , తమ బావమరుదుల స్కూళ్ళ కోసం ప్రజల బళ్ళను గొడ్ల సావిళ్ళ కంటే హీనంగా తయారు చేశారే. ప్రభువుల అండతో యంత్రం పరుగులు తీసిందే.

మనిషన్నవాడెవడూ తమ తమ బిడ్డలను ఇంత ఘోరంగా శిక్షించుకోలేడు. అవునవును. కాబట్టే బడి వుంది.
అక్కడో మూర్ఖుడు విద్యాశిఖామణి, వాడి దృష్టిలో ఉదయం నుండి రాత్రి వఱకూ పిల్లల్ని రుద్దనిదే, వాడి టెల్గులో మాట్లాడితే శిక్షించనిదే వాడికి నిద్రపట్టదు. ఆత్మవంచనకు భయపడి స్వయానా తమ తమ పిల్లల్ని ఇలా దండించుకోలేక, ఆ పనిని ఎంతో డబ్బు కట్టబట్టి, ఆత్మ లేని ఒకడికి అప్పగిస్తారు వీరు.
“ఉరేయ్ మావాడు ఇంటికాడుంటే అస్సలు మాట వింటలేదురా, వీణ్ణి హాస్టలులో వేసేయాలి.”

* * *

తల్లీ మేరీ మాతా,
వీరి గుండెల్లోని విషాన్ని వీరికే ఇలా తొందరపాటులో ఎత్తిచూపడం ఎంత వెఱ్ఱిదనం.

వీరి భాషలో వాలుకి పెయింటు వేస్తారు.
వీరి భాషలో పేడెత్తి ఒళ్లో పెట్టుకుంటారు.
వన్నూ టూఊ త్రీయీ వీరి అంకెలు.
టూ డేస్ కోసారి షాప్ కెళతారు.
వీళ్ళ బేబీస్ థరడు మంతులో ఆడతారు,
ఎయిత్తు మంతులో పాకుతారు,
వన్నియఱ్లో నడుస్తారు.

వీరు గుడ్డుని అప్రిషియోట్ చేస్తారు.
వీరు అప్పుడప్పుడూ వెరయిటీగా చూస్తారు, ప్రవర్తిస్తూంటారు.

వీరు ఒకే దెబ్బతో అటు ఆంగ్లమధర్కి ఇటు తెలుఁగమ్మతల్లికీ నెత్తురు కక్కిస్తారు.

* * *
అయినా నువ్వు చేసిన తప్పు ఏఁవిటి నాకు ఇంకా అర్థం కాలేదు.

I NEVER SPEAK IN TELUGU. అని వారి చేత వ్రాయించి మెళ్ళకు కట్టావు. వీరికి దొరల భాష ఆంగ్లము సరిగా రాదు క్షమించమ్మా. వీరి భాషలో simple present tense అనేది ఎక్కడో నలిగి చచ్చిపోయింది.

దీని అర్థము. నాకు తెలుఁగులో మాట్లాడే అలవాటు లేదు. లేదా నేను తెలుగు గతమున, వార్తమానాన, భవిష్యత్తున మాట్లాడలేదు, మాట్లాడబోను. అని వారికి తెలియదు.

The Sun never rises in the west అని వీరికి చెప్పినా దాని అర్థము, “సూర్యుడు ఇంకెప్పుడూ పశ్చిమాన ఉదయించడు” అని కాదని వీరికి తెలియదు పాపం.

* * *
వీరు like this only. వీరు different different varieties ని try చేస్తూంటారు.

అయినా మేరీ మాతా నువ్వేమీ భయపడకమ్మా నీ భవిష్యత్తుకీ ఏఁ ఢోకా లేదు. ఇప్పుడు కూడా ఎవరో నలుగురు వారి బ్లాగుల్లో నీ మీద దుమ్మెత్తి పోసి, హిట్లు లెక్కేసుకోవడం తప్ప ప్రజానీకం చేసేదేంలేదు.
ఫలానా సంత జోసపు బడిలో తెలుఁగులో స్పీక్ చేసినందుకు ఇంత కఠినంగా శిక్షిస్తారని తెలిసిన ప్రజలు తండోపతండాలుగా మీ బడికి తమ పిల్లల్ని తోలకపోతే వట్టు. నా మాట విని నువ్వే సొంతగా ఒక బడి పెడితే ఎంతో ఆదరణ లభిస్తుంది. ఆత్మలేని అసురులు రాజ్యమేలే కాలాన నీవే తల్లి మహారాణివి. పూర్వం నీ పేరు పెట్టుకొన్నయోకావిడ ఎంతో దయఁజూపించిందఁట. ఇక నీ శ్రమ తప్పిందిగా!

అయినా నేను దేని గుఱించి మాట్లాడుతున్నాను. వార్తా స్రవంతుల వరద రొచ్చులో కొట్టుకుపోయిన వీరి బుఱ్ఱలకి ఇంకా నువ్వెవరో గుర్తుంటేనేగా...

Non-duality

A few tunes down the waltz
she will be him.
A few miles down the stream
flow will be calm.

A few degrees up the scale
ice will be water,
A few more up the same
liquid will be air.

Like rivers in the ocean
Like songs in the heart
The same joy manifests in
forms various transient

And...
A few tides down the time
land will be sea.
A few lives down the soul
you will be me.

నాకూ సముద్రానికీ మధ్యలోఁ

నేను సముద్రపుటంచు మీదఁ కూర్చున్నాను
నాకూ నా సముద్రానికీ మధ్యలో ఏఁవీ లేదు
అదిగో వచ్చేస్తోంది ఒక అల
ఈ అల నా కాళ్ళను తాకుతుంది చూడు

ఇదిగో వచ్చేసింది దగ్గరకంటూ
అఱ్ఱే అడుగు దూరంలో ఆగి వెనక్కిపోయిందే.
పోనీ వచ్చే అల తకుతుంది చూడు
అబ్బే ఇదీ అంగుళం దూరంలోనే ఆగిపోయింది.

ఎందుకో మఱి ఈ సంశయం? పఱికించి చూస్తే,
నాకూ సముద్రానికీ మధ్యన నా బట్టలున్నాయి
అంతేనా?

నేను వేసుకున్న సూటూ బూటూ టయ్యి
నా కార్యాలయంపు పనులున్నాయి
నా యింటి వాళ్ళ ఆకళ్ళు వారి అవసరాలు
నా పరువూ మర్యాదా నా పెద్దరికం
ఇంకా ఇలా ఎన్నేన్నో వున్నాయి

ఏంతో కాలంగా
నేను సముద్రపుటంచునే కూర్చుని వున్నాను
నాకూ ఈ సముద్రానికీ మధ్యన చాలానే వున్నాయి
ఒంటరిగా కూర్చున్న నన్ను పలుకరించ రాబోయి
ఎన్నోసార్లు ఈ సముద్రం వెనక్కు జా౨రుకుంది!

నాకూ సముద్రానికీ మధ్యన
నేఁ దాటలేని నా జీవితఁపు అగాధమూ
అది దాటలేని నా అస్వతంత్రపు కోటా
వున్నాయి.

మూడంచెల్లో లయగ్రాహి

క్రిత టపాలో లయగ్రాహి పద్య ఛందస్సు పరిచయం చేయడం జరిగింది. అందులో చెప్పినట్లు భ గణాలు తేలికదొరుకుతాయిగాని, భల అనేది కొద్దిగా కష్టమే. ఒక సారి పొద్దు కవిసమ్మెళనానికి ఒకరిద్దఱు సర్వ భగణ కందాలు కూడా వ్రాసారు (అలాంటి వారికి మానిని, వనమయూరి వంటివి బాగా పనికివస్తాయి). భగణాన్ని భల చేయడం అంత కష్టం కాదేమో, విభక్తులను సరిగా వాడుకుంటే చాలు. కి, కు, ని, ల, గ వంటివి చేరిస్తే సరిపోతుంది. ఉదా - పద్యము, పద్యముల.

సమస్య కాస్త రసవత్తరంగా వుండాలంటే, గట్టిదైన ప్రాసాక్షరం ఎంచుకోవడం బాగుంటుంది. మనము జ్ఞ ఎంచుకుందాం. ఇకిప్పుడు మీఱు చేయాల్సిందల్లా..

౧) ఒక excel sheet తీసుకొని అందులో గళ్ళు గీసుకోండి, ప్రాసాక్షరంగా ఎంచుకున్న 'జ్ఞ'ని ప్రాస పడవలసిన చోటట్లా నింపేయండి. ఆ ప్రాసపడవలసిన డబ్బాల రంగు కూడా మార్చు కోవచ్చు (ఇక్కడ లేతనీలం). ఆపై గురువు పడాల్సిన చోట్లల్లా డబ్బా రంగు మార్చండి. (ఇక్కడ పసుపు).



౨) తరువాత బ్రౌణ్యం తెఱచి జ్ఞ కోసం వెదకగా వచ్చిన వాడదగ్గ పదాలన్నీ క్రింద చిట్టాగా వ్రాసుకోండి. జ్ఞా జ్ఞే అని దీర్ఘం వున్న జ్ఞలు పనికిరావుసుమా, కాబట్టి జ్ఞానం, జిజ్ఞాస వంటివి వదిలివేయండి. ప్రజ్ఞ, ఆజ్ఞ, అనుజ్ఞ, అవజ్ఞ, అజ్ఞ, రసజ్ఞ, మొదలైనవి.

౩) ఇంకా నానాయాతనా పడి పెట్టెని నింపండిలా..


లయగ్రాహి

"ప్రజ్ఞునకు వచ్చును, రసజ్ఞమగు పద్యమది - ఆజ్ఞ పలుకంగనె! మఱజ్ఞునకు రాదే
యజ్ఞములచే"ననుట, అజ్ఞతగుఁ! బ్రహ్మభవ - రాజ్ఞియగు భారతికి విజ్ఞపము చేయన్
ప్రజ్ఞుడవు నీవయి, మనోజ్ఞమగు పద్యమన-నుజ్ఞముగ వచ్చును! కృతజ్ఞతతొ విద్యా
రాజ్ఞికి సుపద్యఁపు ప్రతిజ్ఞఁగొని సాధనను యజ్ఞమును బూని కవితజ్ఞుడవు గావోయ్.

(విన్నపమునకు తత్భవము విజ్ఞపము వాడడం జరిగింది, ఆజ్ఞ = అనుజ్ఞ x అననుజ్ఞ).

కూల్ కదా.

లల్లలల లల్లలల లయగ్రాహి

భ జ స న భ జ స న భ య ఛందస్సు గల వృత్తము/ఉద్ధురమాల లయగ్రాహి. భజసనభజసనభయ అంటే తెలియటలేదు గానీ, దీని ఛందస్సు చాలా తేలిక. UIII అని ఏడు సార్లు వచ్చి, చివఱిగా UU అని వస్తుంది. అంటే..

గణములు:- UiII UIII UiII UIII UiII UIII UiII UU
నడక :- లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లల్లా

ఒక గురువు నాలుగు లఘువులు వస్తూండాలి. ఇక ఇందులో యతి వుండదు. ప్రాసయతి మాత్రం వుంటుంది - పై క్రమములో i వున్న చోట, అంటే పాదానికి నాలుగు సార్లు ! సీసంలోలా కాకుండా ఇందులో ఆ నాలుగు సార్లూ ఒకే ప్రాస రావాలి. నాలుగు పాదాల్లోనూ ఒకే ప్రాస వుండాలి! కాబట్టి మీరు ప్రాసగా ఎంచుకున్న పదబంధానికి మీ దగ్గర కనీసం పదహారు ఉచిత ప్రయోగాలు వుండకపోతే, పద్యము వ్రాసే పనిని ఆ వాగమశాసనుడికి వదిలివేసుకోవాలి.

మహాభారతం ఆది పర్వములో నన్నయ్యభట్టు వసంత వర్ణనకి లయగ్రాహి వృత్తాని దివ్యంగా వాడారు అని నేనడం, సీమకోతి హనుమంతునికి సిపారసు ఇవ్వడంలాగుంటుంది. క్రిత వారం గరికిపాటి నరసింహారావుగారు, భక్తి దూరదర్శన స్రవంతిలో వసంత వర్ణనకి సంబంధించిన ఈ రెండు లయగ్రాహి పద్యాలను చాలా చక్కగా వినిపించి, అంత కన్నా చక్కగా వివరించారు. ఆయన మాటల్లో చెప్పాలంటే, "నన్నయ్య వ్రాసిన ఈ పద్యాలు వినడానికి, వాటిని నేను మీకు వివరించడానికి మీరెంతో అదృష్టవంతులు". మీరెలాగూ వినలేకపోయారు, కనీసం చదువుకొని ఆనందించండి.

లయగ్రాహి
గణములు:- భజసన భజసన భయ
గణములు:- UiII UIII UiII UIII UiII UIII UiII UU
నడక :- లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల లల్లా
సోపానరేఖాచిత్రం :-

లయగ్రాహి.

కమ్మని లతాంతములకు మ్మొనసి వచ్చు మధు-పమ్ముల సుగీత నినదమ్ములెసఁగెం జూ
తమ్ముల లసత్కిసలయమ్ముల సుగంధిముకు-ళమ్ములను నానుచు ముదమ్మొనర వాచా
లమ్మలగు కోకిల కులమ్ముల రవమ్ము మధు-రమ్మగుచు విన్చె ననిశమ్ము సుమనోభా
రమ్ముల నశోకనికరమ్ములను జంపకచ-యమ్ములును గింశుకవనమ్ములును నొప్పెన్

లయగ్రాహి

చందనతమాలతరులందు నగరుద్రుమము-లందుఁ గదళీవనములందు లవలీమా
కందతరుషండములయందు ననిమీలదర-విందసరసీవనములందు వనరాజీ
కందళితపుష్ప మకరంద రసముం దగులు-చుం దనువు సౌరభమునొంది జనచిత్తా
నందముగఁ బ్రోషితులడెందములలందురఁగ - మందమలయానిల మమంద గతి వీచెన్

తెలుఁగులో మీకు భ గణాలు చాలా చాలా తేలిక గా దొరుకుతాయి, కాబట్టి సీసపద్యాలు ఇతర గీత పద్యాలు చాలా తేలికగా వ్రాయవచ్చుఁ గానీ "భల" పదేపదే రావడం మాత్రం కష్టమే. పైపెచ్చు పదహారు సార్లు వాడవలసిన అదే ప్రాసాక్షరం.

త.క. ఈ పద్యాలను మా పెద్దమ్మ దగ్గరవున్న ఆదిపర్వం పుస్తకంలోనుండి ఎక్కించాను. ఆమె ౭౦లలో కొన్నప్పుడు దాని విలువ నాలుగు రూపాయిలు. నిన్న రాజమండ్రిలో వెదికితే, మా రాజమండ్రివాడు అని చెప్పుకునే నన్నయ్య గారి మహాభారతం లభించలేదు!!!

ఇంకా త.క... పై టపా వ్రాసిన పిదపఁ అచ్చువేసేమునుపు నేను బెజ౨వాడ వెళ్ళడం జరిగింది. అక్కడ కూడా నన్నయ్య గారి ఆదిపర్వం దొరకలేదు. ఇక విశాలాంధ్ర, ఎమెస్కో, నవోదయ, ప్రజాశక్తి , వీజియస్ వంటి వాటిలో నన్నయ్యగారి ఆదిపర్వం, లేదా కవిత్రయం భారతం దొరకక పోవడం దురదృష్టకరం. వారు నన్ను తెలుగు అకాడమీనో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయాన్నో ఆశ్రయించమన్నారు.

ఎవరో అమెరికన్ అమ్మాయి సలహా మేరకు ఎమెస్కోలో కళాపూర్ణోదయం కొన్నాను. నేను చదివాను రాకేశ్వరా నువ్వు చదవలేదా తెలుఁగువాఁడివై యుండి అని అడిగేసరికి, అన్నగారి మాటలువిన్నవాడిలా ఆత్మగౌరవం తన్నుకొచ్చి పుస్తకం కొన్నాను. అసలైతే వాటిని రెండు భాగాలుగా ప్రచురించారు, ఎందుకో ఆ దేఁవుఁడికే తెలియాలి, ఒక్కొక్కటీ యాభై రూపాయలు. త్వరలో దాన్ని వంద చేసేస్తున్నాం మీరు అదృష్టవంతులు ఇదే ఆఖరి కాపీ అన్నారు ఎమెస్కో వారు. చూడబోతే అది ప్రక్కనే సభ్యులకు పది శాతం తగ్గింపు ఇచ్చే విశాలాంధ్రలో వుంది, తగ్గింపు ఇవ్వని ప్రజాశక్తి వారి దగ్గర కూడా వుంది.

ఇంతకీ పుస్తకం తిరగేస్తే ఒక్క ముక్క అర్థం కాలేదు. "చలువ గల నెన్నెలల చెలువునకు సౌరభము ..." అని ఎత్తుకున్నాడు పింగళి సూరన్న. ఇలాంటి పద్యాలు చదివి అర్థంచేసుకున్న ఆ తెల్లపిల్లమీద ఒక్క తడవ గౌరవం పదింతలయ్యింది. ఆ విషయం ప్రక్కన పెడితే పై పద్య నడక ఈ మధ్యనే ఎక్కడో విన్నట్టుందే అనిపించింది. లాలలల లాలలల లాలలల లాలలల .. లలలలల లాలలల లలలలల లాలలల హమ్మ్.

లయవిభాతి

చలువ గల నెన్నెలల చెలువునకు సౌరభము
- గలిగినను సౌరభముఁ జలువయుఁ దలిర్పం
బొలు పెసఁగు కప్పురపుఁ బలుకులకుఁ గోమలత
- నెలకొనిన సౌరభముఁ జలువ పసయుం గో
మలతయును గల్గి జగముల మిగులఁ బెంపెసఁగు
- మలయ పవనంపుఁ గొదమలకు మధురత్వం
బలవడిన నీడు మఱి కల దనఁగ వచ్చుఁ గడు
- వెలయఁ గల యూ సుకవి పులుకులకు నెంచన్

ఛందస్సు :- నసన నసన నసన నసగ
గణములు:- IiIII UIII IiIII UIII IiIII UIII IiIII UU
నడక :- లలలలల లాలలల లలలలల లాలలల లలలలల లాలలల లలలలల లల్లా


హోము వర్కు
రేపటి తరగతికల్లా అందరూ తలా ఒక లయగ్రాహి వ్రాసుకురండి. రేపటి తరగతిలో ఆధునిక పరికరాలతో లయగ్రాహిని తేలికగా ఎలా వ్రాయాలో చూద్దాం.

అడియోసమీగోసు.

లంకెలు - కావ్యాలంకారచూడామణి

తరువాయి - మూడంచెల్లో లయగ్రాహి