భాషందం, భువనందం, బ్రతుకందం

Tuesday, March 06, 2012

పతంజలిమహర్షికృత చరణశృఙ్గరహిత నటరాజస్తోత్రం

వేల్పులకు వేల్పు మహాదేవుని రూపలకు రూపమైన ఆకాశలింగమునకు, యోగులకు యోగియైన పతంజలి మహర్షి కూర్చిన స్తోత్రాలకు స్తోత్రం। దీర్ఘములు కొమ్ములు లేని స్తోత్రము। గురువులకై కేవలము అనునాసికములు, అనుస్వరము వాడారు। ఛందస్సు పేరే చరణశృఙ్గరహితమను కుంట। నాకు పెద్దగా తెలియదు। ఆదీ అంతులేని ఛందోరీతి అనే ద్వీతీయార్థం కూడా వస్తుందనుకుంట। దీన్ని తొలిసారి కొయంబత్తూరు ఈశయోగాశ్రమంలో సద్గురువు జగ్గీ వాసుదేవు గారి ఆధ్వర్యంలో జరిగిన మహాశివరాత్రి వేడుకలో విన్నాను। అక్కడ పాడిన గాయకుని పేరు నాకు గుర్తులేదు।


గణములు - IUII IUII IUII IUII IUII IUII IU
నడక - ననన్నన ననన్నన ననన్నన ననన్నన ననన్నన ననన్నన ననం
కాస్త లయగ్రాహిని పోలియున్నది। ఆంగ్లానువాదము ఇక్కడ లభ్యము।






||అథ-చరణశృఙ్గరహిత-నటరాజస్తోత్రమ్ ||
సదఞ్చిత ముదఞ్చిత నికుఞ్చిత పదం ఝలఝలఞ్చలిత మఞ్జు కటకమ్
పతఞ్జలి దృగఞ్జన మనఞ్జన మచఞ్చలపదం జనన భఞ్జన కరమ్ |
కదమ్బరుచిమమ్బరవసం పరమమ్బుద కదమ్బ కవిడమ్బక కగలమ్
చిదమ్బుధి మణిం బుధ హృదమ్బుజ రవిం పర చిదమ్బర నటం హృది భజ ||౧||

హరం త్రిపుర భఞ్జనం అనన్తకృతకఙ్కణం అఖణ్డదయ మన్తరహితం
విరిఞ్చిసురసంహతిపురన్ధర విచిన్తితపదం తరుణచన్ద్రమకుటమ్ |
పరం పద విఖణ్డితయమం భసిత మణ్డితతనుం మదనవఞ్చన పరం
చిరన్తనమముం ప్రణవసఞ్చితనిధిం పర చిదమ్బర నటం హృది భజ ||౨||

అవన్తమఖిలం జగదభఙ్గ గుణతుఙ్గమమతం ధృతవిధుం సురసరిత్-
తరఙ్గ నికురమ్బ ధృతి లమ్పట జటం శమనదమ్భసుహరం భవహరమ్ |
శివం దశదిగన్తర విజృమ్భితకరం కరలసన్మృగశిశుం పశుపతిం
హరం శశిధనఞ్జయపతఙ్గనయనం పరచిదమ్బర నటం హృది భజ ||౩||

అనన్తనవరత్నవిలసత్కటకకిఙ్కిణిఝలం ఝలఝలం ఝలరవం
ముకున్దవిధి హస్తగతమద్దల లయధ్వనిధిమిద్ధిమిత నర్తన పదమ్ |
శకున్తరథ బర్హిరథ నన్దిముఖ శృఙ్గిరిటిభృఙ్గిగణసఙ్ఘనికటమ్
సనన్దసనక ప్రముఖ వన్దిత పదం పరచిదమ్బర నటం హృది భజ ||౪||

అనన్తమహసం త్రిదశవన్ద్య చరణం ముని హృదన్తర వసన్తమమలమ్
కబన్ధ వియదిన్ద్వవని గన్ధవహ వహ్నిమఖ బన్ధురవిమఞ్జు వపుషమ్ |
అనన్తవిభవం త్రిజగన్తర మణిం త్రినయనం త్రిపుర ఖణ్డన పరమ్
సనన్ద ముని వన్దిత పదం సకరుణం పర చిదమ్బర నటం హృది భజ ||౫||

అచిన్త్యమలివృన్ద రుచి బన్ధురగలం కురిత కున్ద నికురమ్బ ధవలమ్
ముకున్ద సుర వృన్ద బల హన్తృ కృత వన్దన లసన్తమహికుణ్డల ధరమ్ |
అకమ్పమనుకమ్పిత రతిం సుజన మఙ్గలనిధిం గజహరం పశుపతిమ్
ధనఞ్జయ నుతం ప్రణత రఞ్జనపరం పర చిదమ్బర నటం హృది భజ ||౬||

పరం సురవరం పురహరం పశుపతిం జనిత దన్తిముఖ షణ్ముఖమముం
మృడం కనక పిఙ్గల జటం సనకపఙ్కజ రవిం సుమనసం హిమరుచిమ్ |
అసఙ్ఘమనసం జలధి జన్మకరలం కవలయన్త మతులం గుణనిధిమ్
సనన్ద వరదం శమితమిన్దు వదనం పర చిదమ్బర నటం హృది భజ ||౭||


అజం క్షితిరథం భుజగపుఙ్గవగుణం కనక శృఙ్గి ధనుషం కరలసత్
కురఙ్గ పృథు టఙ్క పరశుం రుచిర కుఙ్కుమ రుచిం డమరుకం చ దధతమం |
ముకున్ద విశిఖం నమదవన్ధ్య ఫలదం నిగమ వృన్ద తురగం నిరుపమం
సచణ్డికమముం ఝటితి సంహృతపురం పరచిదమ్బర నటం హృది భజ ||౮||

అనఙ్గపరిపన్థినమజం క్షితి ధురన్ధరమలం కరుణయన్తమఖిలం
జ్వలన్తమనలం దధతమన్తకరిపుం సతతమిన్ద్రముఖవన్దితపదమ్ |
ఉదఞ్చదరవిన్దకుల బన్ధుశత బిమ్బరుచి సంహతి సుగన్ధి వపుషం
పతఞ్జలినుతం ప్రణవపఞ్చర శుకంపర చిదమ్బర నటం హృది భజ ||౯||


ఇతి స్తవమముం భుజగపుఙ్గవ కృతం ప్రతిదినం పఠతి యః కృతముఖః
సదః ప్రభుపద ద్వితయదర్శనపదం సులలితం చరణ శృఙ్గ రహితమ్ |
సరఃప్రభవ సమ్భవ హరిత్పతి హరిప్రముఖ దివ్యనుత శఙ్కరపదం
స గచ్ఛతి పరం న తు జనుర్జలనిధిం పరమదుఃఖజనకం దురితదమ్ ||౧౦||

||ఇతి శ్రీపతఞ్జలిమునిప్రణీతం చరణశృఙ్గరహిత నటరాజస్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ||

8 comments:

  1. నమస్కారము.
    శ్రీ పతంజలి యోక్క సర్పరూపమును ఓకానొక సమయంలో నందీశ్వరుడు పరిహాసమాడగా ఆయనపై అలిగి నంది అతిశయానికి మఖ్యమైన శృంగములు మరియు చరణములు వదలి పతంజలిమహర్షి చెప్పిన స్తోత్రమిది. శ్రీకంచికామకోటి పీఠమునందు ప్రతి మాసశివరాత్రి ప్రదోషపూజాంతరమందు ఈస్తోత్రపారాయణ వేళ ఓక పిల్లఏనుగు ఆడడం చూసాము.

    సత్యనారాయణప్రసాద్

    ReplyDelete
  2. నమస్కారము.
    శ్రీ పతంజలి యోక్క సర్పరూపమును ఓకానొక సమయంలో నందీశ్వరుడు పరిహాసమాడగా ఆయనపై అలిగి నంది అతిశయానికి మఖ్యమైన శృంగములు మరియు చరణములు వదలి పతంజలిమహర్షి చెప్పిన స్తోత్రమిది. శ్రీకంచికామకోటి పీఠమునందు ప్రతి మాసశివరాత్రి ప్రదోషపూజాంతరమందు ఈస్తోత్రపారాయణ వేళ ఓక పిల్లఏనుగు ఆడడం చూసాము.

    సత్యనారాయణప్రసాద్

    ReplyDelete
  3. అద్భుతం.

    దధతమం -> దధతం

    సతతమిన్ద్రముఖవన్దితపదమ్ -> గాయకుడు సతతమిన్ద్రసురవన్దతపదమ్ అని పాడారు.

    ReplyDelete
  4. చాలా బాగుంది!
    చరణశృంగ రహితమంటే సరిగా అర్థం కాలేదు. దీర్ఘాలు లేవు సరే, కొమ్ములున్నాయి గదా? ఓత్వాలు లేకుండా చెప్పడమా.

    ReplyDelete
  5. చరణ ఆ ఈ ఊ ౠ వంటి దీర్ఘములు
    శృఙ్గ ఏ ఓ ఐ ఔ వంటి కొమ్ములు

    లేని పద్యము।

    ReplyDelete